Alimentatie met terugwerkende kracht: wanneer kan het?

Uw inkomen is een half jaar geleden gedaald, of uw kind woont sinds de zomer bij u. Toch loopt het oude alimentatiebedrag gewoon door. Dan wilt u weten of een nieuw bedrag kan ingaan op het moment dat uw situatie veranderde, en niet pas als alles opnieuw geregeld is.

Alimentatie met terugwerkende kracht wijzigen kan. De rechter mag een ingangsdatum in het verleden kiezen, maar hij is daar voorzichtig mee, zeker als de ontvanger daardoor geld zou moeten terugbetalen. Hoe ver het teruggaat, hangt vooral af van wanneer u in actie komt en van wat er in de tussentijd is betaald.

Kan alimentatie met terugwerkende kracht worden gewijzigd?

Ja. Een rechter die de alimentatie wijzigt, mag het nieuwe bedrag laten ingaan op een datum vóór zijn uitspraak. De wet laat hem veel vrijheid bij het kiezen van die datum. Volgens het gerechtshof in ’s-Hertogenbosch liggen drie data het meest voor de hand:

• de datum waarop de omstandigheden veranderden, bijvoorbeeld toen uw inkomen daalde of uw kind bij u kwam wonen;
• de datum waarop het verzoek bij de rechtbank werd ingediend;
• de datum van de uitspraak zelf.

Welke datum het wordt, hangt af van uw situatie en van wat u en uw ex-partner aanvoeren. Er moet wel eerst een reden zijn om het bedrag te wijzigen, zoals een blijvend lager inkomen of een andere zorgverdeling. Welke veranderingen meetellen, leest u bij alimentatie wijzigen.

Moet te veel ontvangen alimentatie worden terugbetaald?

Niet altijd. Verlaagt de rechter de alimentatie met terugwerkende kracht, dan is er over die periode op papier te veel betaald. De Hoge Raad heeft bepaald dat de rechter behoedzaam moet zijn met zo’n ingangsdatum in het verleden, juist omdat die tot een terugbetaling kan leiden.

De rechter moet zelf beoordelen of, en in hoeverre, het redelijk is om terugbetaling te vragen van geld dat de ontvanger al aan levensonderhoud heeft uitgegeven. Dat doet hij ook als de ontvanger zich daar niet zelf tegen verweert. Alimentatie is bedoeld om van te leven. Wie het maandbedrag aan huur en boodschappen heeft uitgegeven, heeft het meestal niet meer op de bank staan.

Voor de betaler betekent dit dat een verlaging met terugwerkende kracht mogelijk is, maar dat het verschil niet zeker terugkomt. Ontvangt u alimentatie en loopt er een verzoek tot verlaging, vertel de rechter dan wat een terugbetaling voor u zou betekenen.

Wat doet u als uw situatie verandert?

Wacht niet te lang. Zolang er geen nieuwe afspraak of uitspraak is, blijft het oude bedrag gelden, en de rechter gaat later niet vanzelf terug tot het moment waarop uw situatie veranderde. Dit kunt u doen:

• Meld de verandering schriftelijk aan uw ex-partner, met de cijfers erbij. Dan is later duidelijk vanaf wanneer hij of zij ervan wist.
• Betaal intussen het bedrag dat nu geldt. Stopt u zelf met betalen of betaalt u minder, dan ontstaat er een achterstand die kan worden geïnd.
• Laat een nieuwe berekening maken op actuele cijfers, bijvoorbeeld als uw inkomen daalt door werkloosheid of doordat u met pensioen gaat.
• Probeer het eerst samen te regelen. Lukt dat niet, laat dan via een advocaat een verzoek tot wijziging indienen bij de rechtbank. Zonder advocaat kan dat niet.

Kunt u kinderalimentatie met terugwerkende kracht krijgen?

Ja, ook bij kinderalimentatie mag de rechter een ingangsdatum in het verleden kiezen. Maar een kind dat bij u is komen wonen, geeft geen automatisch recht op een nieuw bedrag vanaf die dag.

Hoe dat uitpakt, laat een uitspraak van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden van mei 2026 zien. Een kind woonde sinds december 2024 bij de moeder, en haar advocaat had de vader in februari 2025 een brief gestuurd. Toch ging de nieuwe kinderalimentatie pas in op de datum van de uitspraak van de rechtbank, in oktober 2025. Het hof vond dat terecht, omdat de vader in de tussentijd veel kosten voor het kind had betaald, zoals kleding, verzekeringen en reiskosten.

Een brief alleen gaf in die zaak dus niet de doorslag: het hof keek ook naar wat er in de tussentijd feitelijk voor het kind was betaald, en door wie. Houd daarom bij wat u in zo’n periode aan uw kind uitgeeft. Hoe het bedrag zelf wordt bepaald, leest u bij kinderalimentatie.

Hoe ver terug kunt u achterstallige alimentatie opeisen?

Tot vijf jaar. Gaat het niet om een wijziging maar om alimentatie die vaststaat en niet of niet helemaal is betaald, dan kunt u die achterstand opeisen. Elke maandtermijn verjaart vijf jaar nadat hij betaald had moeten worden. Die termijn kunt u stuiten, bijvoorbeeld door een deurwaarder de uitspraak officieel aan uw ex-partner te laten bezorgen (betekenen). Dan loopt er vanaf dat moment een nieuwe termijn van vijf jaar.

Een achterstand ontstaat vaak ongemerkt door de indexering: tenzij die is uitgesloten, gaat het bedrag elk jaar per 1 januari automatisch omhoog, ook als niemand de overboeking aanpast.

Het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO) kan de inning voor u overnemen, kosteloos voor de ontvanger. Daarvoor moet onder meer de alimentatie door de rechter zijn vastgesteld en moet de achterstand minstens € 10 zijn. Het LBIO int alleen de achterstand van de afgelopen zes maanden, gerekend vanaf het moment dat u de aanvraag verstuurt, tenzij de rechter daar anders over besliste. Hoe langer u wacht, hoe meer termijnen buiten die zes maanden vallen. Zolang ze niet verjaard zijn, kunt u die nog steeds opeisen, alleen niet via het LBIO.

Kunt u samen een ingangsdatum afspreken?

Ja. U hoeft niet naar de rechter om een nieuw bedrag op een eerdere datum te laten ingaan; dat kunt u ook samen afspreken. Hetzelfde geldt voor de vraag of een verschil over de afgelopen maanden wordt terugbetaald, verrekend of niet. Leg zo’n afspraak schriftelijk vast en onderteken hem allebei, met daarin:

• het nieuwe bedrag en hoe het is berekend;
• de datum waarop het ingaat;
• wat er gebeurt met het verschil over de periode daarvoor: in één keer, in termijnen of niet.

Let op als u later het LBIO wilt inschakelen: dat kan niet meer innen dan in de uitspraak van de rechter staat. Spreekt u samen een hoger bedrag af, laat de nieuwe afspraak dan ook door de rechter vastleggen. Bij een lager bedrag zijn uw schriftelijke afspraak en de oorspronkelijke uitspraak genoeg.

Staat de alimentatie in uw echtscheidingsconvenant, kijk dan eerst of daarin iets over wijzigen is afgesproken, zoals een niet-wijzigingsbeding: de afspraak dat het bedrag in beginsel niet wordt aangepast. Zo’n beding kan alleen bij partneralimentatie. Een mediator helpt u samen afspraken te maken over het bedrag en de ingangsdatum, en legt vast wat u afspreekt. Een verschil van een paar maanden hoeft dan niet bij de rechter te eindigen.

Komt u er samen niet uit, of wilt u eerst weten wat een wijziging voor u allebei betekent? Lees dan hoe een mediator helpt bij een wijziging na de scheiding.