Voorlopige voorziening bij scheiding: hoe werkt het?

U heeft besloten uit elkaar te gaan, maar de scheiding is nog niet uitgesproken. Toch moet een deel nu al geregeld zijn: wie blijft er in het huis wonen, en bij wie wonen de kinderen voorlopig?

Het liefst maakt u daar samen tijdelijke afspraken over. Lukt dat niet, dan kan de rechter op verzoek een tijdelijke beslissing nemen die geldt zolang de scheiding loopt. Zo’n beslissing heet een voorlopige voorziening bij scheiding.

Wat is een voorlopige voorziening bij scheiding?

Een voorlopige voorziening is een tijdelijke beslissing van de rechter over zaken die niet kunnen wachten tot de scheiding rond is, zoals wie in de woning blijft of hoeveel alimentatie er voorlopig wordt betaald. De beslissing geldt voor de duur van de scheidingsprocedure.

De regels staan in het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, in de artikelen 821 tot en met 826. Ze gelden voor echtgenoten bij een echtscheiding of een scheiding van tafel en bed, en voor geregistreerde partners die hun partnerschap via de rechter laten ontbinden. Woont u samen zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap, dan is deze regeling niet op u van toepassing.

Wat kan de rechter tijdelijk regelen?

De rechter kan tijdelijk beslissen over het gebruik van de woning en de spullen, over de kinderen en over partneralimentatie. Concreet gaat het om deze punten:

• wie van u de woning voorlopig alleen mag gebruiken; de ander moet dan vertrekken en mag de woning niet meer in;
• dat u elkaar de spullen ter beschikking stelt die u en de kinderen dagelijks nodig hebben;
• bij welke ouder de kinderen wonen, en hoeveel de andere ouder bijdraagt aan hun verzorging en opvoeding, oftewel voorlopige kinderalimentatie;
• hoe de zorg voor de kinderen of de omgang met de kinderen wordt geregeld, en hoe u elkaar over de kinderen informeert en raadpleegt;
• hoeveel de een de ander betaalt voor levensonderhoud, oftewel voorlopige partneralimentatie.

Wat er niet onder valt, is de verdeling van uw bezittingen. De voorlopige voorziening gaat over het gebruik in de tussentijd. Wie de auto of de eettafel uiteindelijk houdt, regelt u bij de scheiding zelf. Hoe u dat aanpakt, leest u in onze blog over de inboedel verdelen bij scheiding.

Wanneer heeft u een voorlopige voorziening nodig?

U heeft een voorlopige voorziening nodig als u het samen niet eens wordt over iets wat niet kan wachten tot de scheiding is uitgesproken. Kunt u er samen uitkomen, dan hoeft de rechter er niet aan te pas te komen.

Denk aan een situatie waarin de een vertrekt en niets meer bijdraagt, terwijl de ander de vaste lasten niet alleen kan dragen. Of aan ouders die het niet eens worden over waar de kinderen wonen nu ze niet meer onder één dak leven. Een tijdelijke beslissing geeft dan houvast tot de definitieve afspraken er zijn.

Is er sprake van geweld of bedreiging, wacht dan niet op een procedure. Bij acuut gevaar belt u 112. Voor advies en hulp kunt u terecht bij Veilig Thuis, via 0800-2000.

Hoe vraagt u een voorlopige voorziening aan?

Een advocaat dient namens u een verzoek in bij de rechtbank. Dat kan tegelijk met het verzoek tot echtscheiding, tijdens de procedure of al daarvoor. Hoe de scheidingsprocedure zelf verloopt, leest u op onze pagina over een scheiding aanvragen.

Doet u het verzoek voordat de scheiding is aangevraagd, let dan op de termijn. Het scheidingsverzoek moet binnen vier weken na de beslissing over de voorlopige voorziening worden ingediend. Gebeurt dat niet, dan vervalt de voorlopige voorziening.

De wet schrijft een snelle behandeling voor. De zitting begint uiterlijk in de derde week na de week waarin het verzoek is ingediend, en de rechter beslist zo snel mogelijk daarna. De beslissing geldt vanaf de datum van de uitspraak, tenzij de rechter een eerdere of latere ingangsdatum noemt.

De procedure kost geld, onder meer voor de advocaat. Op de pagina wat kost een scheiding leest u waar de kosten uit bestaan en of u hulp kunt krijgen bij het betalen ervan.

Kunt u in beroep gaan tegen een voorlopige voorziening?

Nee, tegen een voorlopige voorziening staat geen hoger beroep open. Wel kan de rechter de beslissing op verzoek wijzigen of intrekken.

Dat kan als uw omstandigheden na de uitspraak zo zijn veranderd dat de regeling niet in stand kan blijven, bijvoorbeeld omdat u werkloos wordt en de voorlopige alimentatie niet meer kunt betalen. Het kan ook als de rechter is uitgegaan van onjuiste of onvolledige gegevens. Ook zo’n verzoek dient uw advocaat in.

Omdat beroep niet mogelijk is, telt de eerste zitting zwaar. Zorg dat uw advocaat vooraf over actuele cijfers beschikt, zoals loonstroken en een overzicht van de woonlasten.

Hoe lang blijft een voorlopige voorziening geldig?

Een voorlopige voorziening vervalt zodra de echtscheiding is ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand. Op dat moment bent u officieel gescheiden. Vanaf dan gelden de afspraken uit uw echtscheidingsconvenant of wat de rechter bij de scheiding heeft beslist.

In een paar gevallen loopt een voorziening langer door:

• Bij een huurwoning blijft het voorlopige gebruik van de woning gelden als een van u de rechter heeft gevraagd te bepalen wie de huurder wordt. Het loopt door tot daarover definitief is beslist.
• Voorlopige voorzieningen over de kinderen blijven gelden als de rechter is gevraagd over het gezag te beslissen, of daar zelf over beslist. Gezag is de bevoegdheid om belangrijke beslissingen over de kinderen te nemen, zoals over school en medische zaken. De voorzieningen lopen door tot die beslissing over het gezag ingaat.
• De voorlopige partneralimentatie blijft gelden als er om partneralimentatie na de scheiding is gevraagd, tot daarover definitief is beslist.

Een voorlopige voorziening vervalt ook als het scheidingsverzoek wordt ingetrokken of definitief wordt afgewezen.

Kunt u tijdelijke afspraken ook zonder rechter maken?

Ja. U kunt samen afspreken hoe u de periode tot de scheiding regelt en die afspraken op papier zetten. Daar is geen advocaat of zitting voor nodig.

Het verschil merkt u vooral in de verhouding. Bij een voorlopige voorziening dient een van u een verzoek in, en de ander kan daarop reageren. U staat dan tegenover elkaar bij de rechter, op een moment dat u nog veel samen moet regelen. Met afspraken die u samen maakt, voorkomt u dat.

Een mediator kan u helpen die afspraken te maken en zo vast te leggen dat ze voor u allebei duidelijk zijn. Denk aan wie welke vaste lasten betaalt en hoe u de zorg voor de kinderen voorlopig verdeelt. Op onze pagina over geldzaken tijdens een scheiding vindt u meer punten om samen af te spreken.

Houdt een van u zich toch niet aan de afspraken, dan kan alsnog een voorlopige voorziening worden gevraagd. Met tijdelijke afspraken sluit u die weg dus niet af.

Wilt u de tijd tot uw scheiding rond is samen regelen, zonder dat de rechter erover hoeft te beslissen? Lees hoe mediation bij scheiding werkt en wat een mediator voor u kan doen.