Geschreven doorScheidingsexpertBijgewerkt op
Niemand begint aan een scheiding met het plan er een gevecht van te maken. Toch kan het die kant op gaan. Een verwijt blijft hangen, of er komt een brief van een advocaat. Op een dag gaat het gesprek over gelijk krijgen en niet meer over de afspraken zelf.
Een vechtscheiding is zwaar voor u beiden, en voor kinderen nog zwaarder. Ook als het conflict al hoog is opgelopen, zijn er nog wegen terug naar gewone afspraken.
Wat is een vechtscheiding?
Een vechtscheiding is een scheiding waarin het conflict tussen de ex-partners zo hoog oploopt en zo lang duurt dat de afspraken uit beeld raken. Het is een woord uit het dagelijks taalgebruik. Hulpverleners en gemeenten spreken meestal van een complexe scheiding.
Het Nederlands Jeugdinstituut omschrijft die als een scheiding waarbij ouders door aanhoudende, ernstige conflicten het belang en welzijn van hun kinderen en het wederzijdse belang uit het oog verliezen. Vaak hoort daar een langdurige juridische strijd bij.
Onenigheid alleen maakt een scheiding dus nog geen vechtscheiding. Dat u het over de woning of de zorgverdeling niet meteen eens bent, hoort erbij. Het wordt iets anders als het conflict aanhoudt en u geen van beiden nog een uitweg zoekt.
Waardoor loopt een scheiding uit de hand?
Meestal door omstandigheden die al langer speelden, en zelden door één gebeurtenis. Het Nederlands Jeugdinstituut noemt als risicofactoren onder meer ernstige conflicten tijdens de relatie, een omgeving die de ruzie aanwakkert en een juridische strijd tussen de ouders. Ook een verslaving, geweld of een traumatische ervaring vergroot de kans.
Geld speelt mee. Wie weinig te besteden heeft, krijgt door de scheiding meer geldzorgen, alleen al omdat er een tweede woning moet komen. Die stress leidt tot meer ruzie, en meer ruzie weer tot meer stress. Daarom helpt het om vroeg tijdelijke afspraken te maken over de geldzaken tijdens de scheiding.
Op twee van de genoemde risicofactoren heeft u zelf invloed: hoe u uw omgeving bij de scheiding betrekt, en of u het meningsverschil via advocaten en de rechtbank uitvecht.
Wat doet een vechtscheiding met kinderen?
Kinderen komen klem te zitten tussen hun ouders, en dat kan hun ontwikkeling schaden. De Rijksoverheid schrijft dat ouders in een vechtscheiding vaak niet meer zien dat hun kinderen eronder lijden.
Volgens het Nederlands Jeugdinstituut ondervinden zo’n tien- tot veertienduizend kinderen per jaar negatieve gevolgen van een complexe scheiding. Het gaat dan om langdurige stress en om problemen in de relatie met hun ouders. Het komt ook voor dat een kind het contact met een van de ouders verliest. Wil uw kind niet meer naar de andere ouder, dan leest u op de pagina over de omgangsregeling wat u kunt doen.
Daar staat iets tegenover. Een scheiding is voor ieder kind ingrijpend, maar de meeste gezinnen zijn volgens het Nederlands Jeugdinstituut na twee jaar weer in balans, met goede afspraken over het ouderschap. Het verschil zit in het conflict dat blijft duren.
Maakt u zich zorgen over de veiligheid van een kind, dan kunt u advies vragen aan Veilig Thuis. Dat kan anoniem.
Wat doet de rechter bij een vechtscheiding?
De rechter beslist als u er samen niet uitkomt, maar kan u eerst nog naar hulp verwijzen om samen tot afspraken te komen. Daarvoor zijn er verschillende mogelijkheden.
Tijdens de zitting kan de familierechter het Uniforme Hulpaanbod met u bespreken. Dat is een samenwerking tussen rechtbanken en gemeenten. De rechter kan u verwijzen naar ouderschapsbemiddeling, omgangsbegeleiding, het groepsprogramma Kinderen uit de Knel of coaching voor kinderen. Wat er beschikbaar is, verschilt per gemeente. De hulp is vrijwillig: een verwijzing kan alleen als u er allebei aan wilt meewerken. U betaalt er zelf niets voor, want de gemeente draagt de kosten.
Gaat het om gezag of omgang, dan kan de rechter de Raad voor de Kinderbescherming om advies vragen over het belang van uw kind. Soms geeft de Raad dat advies al op de zitting, soms is eerst onderzoek nodig. Lukt het u met de aangeboden hulp alsnog om afspraken te maken, dan is dat onderzoek niet meer nodig.
Botsen de belangen van uw kind met die van u als ouders, dan kan de rechter een bijzondere curator benoemen. Die onderzoekt wat uw kind zelf wil en wat het beste voor hem of haar is, en spreekt zo nodig namens uw kind op de zitting. Een bijzondere curator kan ook tussen u bemiddelen.
De meeste van deze stappen zijn erop gericht dat u samen weer tot afspraken komt. Dat is niet voor niets: een uitspraak van de rechter legt de zorgregeling of het gezag vast. Hoe u daarna als ouders met elkaar omgaat, staat er niet in.
Kan mediation nog als het conflict hoog is opgelopen?
Ja, ook als er al een rechtszaak loopt. Volgens de Rechtspraak kan een van u beiden of de rechter dan mediation voorstellen. Kiest u daar samen voor, dan legt de rechter de procedure tijdelijk stil. De rechter is nooit bij een mediationgesprek aanwezig, en wat u daar bespreekt blijft geheim.
Een mediator beslist niets. Hij of zij begeleidt het gesprek en kiest geen kant, terwijl een advocaat opkomt voor één van u. Wat u afspreekt, bepaalt u samen. Bij erg complexe zaken kan het volgens de Rechtspraak verstandig zijn om twee mediators in te schakelen, bijvoorbeeld een met een juridische en een met een psychologische achtergrond.
Het lukt niet altijd. De Rechtspraak noemt de kans kleiner als u niet echt naar elkaar wilt luisteren en met elkaar wilt onderhandelen, of als een van u alleen meedoet om een goede indruk te maken bij de rechter. Ook na een eerdere mislukte poging is de kans kleiner. Op onze pagina over mediation bij scheiding leest u hoe een traject verloopt en wanneer het niet werkt.
Hoe voorkomt u een vechtscheiding?
Door vroeg afspraken te maken, voordat de standpunten vastzitten. Dit helpt daarbij:
- Maak eerst tijdelijke afspraken over wonen, geld en de kinderen. Lukt dat samen niet, dan kunt u de rechter vragen om een voorlopige voorziening.
- Leg de afspraken over de kinderen concreet vast in het ouderschapsplan: welke dagen, hoe laat, wie haalt en brengt. Over een vage afspraak krijgt u later opnieuw discussie.
- Houd uw kinderen buiten de ruzie. Laat hen geen boodschappen overbrengen en bespreek uw onenigheid niet waar zij bij zijn.
- Vraag familie en vrienden om steun, zonder dat zij partij hoeven te kiezen. Een omgeving die meevecht, maakt het conflict groter.
- Kies bewust hoe u de scheiding regelt. Met ieder een eigen advocaat staat u tegenover elkaar, bij een mediator zit u samen aan tafel. Wat dat voor de kosten betekent, leest u bij wat kost een scheiding.
Merkt u dat uw gesprekken steeds op hetzelfde punt vastlopen? Wacht dan niet tot er een procedure loopt. Hoe eerder er iemand bij komt die het gesprek begeleidt, hoe minder er al is gezegd dat u niet meer terug kunt nemen.
Wilt u samen bespreken of mediation in uw situatie past, dan kunt u een afspraak inplannen.
