U wilt bij uw scheiding het huis verkopen, maar uw partner werkt niet mee. De makelaar krijgt geen antwoord, of het is volgens uw ex steeds nog geen goed moment. Ondertussen loopt de hypotheek door en kunt u zelf geen nieuwe stap zetten.
Toch staat u minder machteloos dan het voelt. Uw ex kan een beslissing over het huis vertragen, maar niet blijvend tegenhouden. Er zijn stappen die u zelf kunt zetten, en lukt het daarmee niet, dan beslist de rechter. Het bredere verhaal over het huis bij een scheiding staat op onze pagina over de koopwoning.
Kan uw ex de verkoop van het huis tegenhouden?
Voorlopig wel. Bent u samen eigenaar, dan is voor de verkoop de handtekening van u allebei nodig. Maar uw ex kan niet blijvend voorkomen dat er een beslissing over het huis komt. In beginsel kan ieder van u altijd eisen dat het huis wordt verdeeld (artikel 3:178 van het Burgerlijk Wetboek). Verdelen betekent hier: vastleggen wie van u het huis krijgt of dat het wordt verkocht. Bent u getrouwd in gemeenschap van goederen, dan kunt u die verdeling eisen vanaf het moment dat het echtscheidingsverzoek is ingediend. Alleen als u samen heeft afgesproken het verdelen uit te stellen, of als de rechter dat bepaalt, moet u tijdelijk wachten.
Komt u er samen niet uit, dan beslist uiteindelijk de rechter. Of dat een verkoop wordt, bepaalt die rechter; verderop leest u welke uitkomsten mogelijk zijn.
En als het huis alleen op uw naam staat?
Als u getrouwd bent, heeft u ook in dat geval toestemming van uw partner nodig om het huis te verkopen, zolang u er samen woont of uw partner er woont (artikel 1:88 BW). Geeft uw partner die toestemming niet, dan kunt u de rechtbank om een beslissing vragen. Na de echtscheiding geldt deze regel niet meer. Let wel op: bent u getrouwd in gemeenschap van goederen, dan is een huis op uw naam vaak toch van u samen. Dan heeft u ook na de echtscheiding de medewerking van uw ex nodig, tot het huis verdeeld is.
Waarom werkt uw ex-partner niet mee aan de verkoop?
Meestal omdat de verkoop voor hem of haar iets anders betekent dan voor u. Wie weet wat er achter de weigering zit, weet ook welke oplossing kans maakt. Een paar redenen die vaak spelen:
- Hij of zij wil blijven wonen, bijvoorbeeld voor de kinderen. Dan is de eerste vraag of overnemen haalbaar is. De bank moet akkoord gaan met de hypotheek op één naam; meer daarover bij scheiden met een hypotheek.
- U bent het niet eens over de waarde. Kies dan samen één taxateur en spreek vooraf af dat u allebei de waarde aanhoudt die hij of zij vaststelt. Waarom een onafhankelijke taxatie helpt om onenigheid te voorkomen, leest u bij de woningwaarde bij een scheiding.
- Hij of zij is bang voor een restschuld. Is het huis minder waard dan de hypotheek, dan blijft u na de verkoop allebei aansprakelijk voor wat er overblijft. Een vooraf vastgelegde afspraak over wie welk deel draagt, neemt die zorg soms weg, al blijft u tegenover de bank allebei aansprakelijk.
- Hij of zij is er nog niet aan toe. Een verkoop maakt de scheiding definitief. Een vaste datum in de toekomst is dan soms makkelijker te aanvaarden dan een verkoop nu.
Weet u niet wat er speelt, vraag het dan rechtstreeks, of laat een mediator dat gesprek leiden.
Wat kunt u doen voordat u naar de rechter gaat?
Doe een concreet voorstel op papier en stel mediation voor. Het Juridisch Loket raadt aan eerst via mediation afspraken te proberen te maken, en pas als dat niet lukt een advocaat in te schakelen.
- Zet op een rij wat er kan: de waarde van het huis, de hoogte van de hypotheek en of een van u de woning kan overnemen.
- Stuur uw ex een voorstel met de punten die ertoe doen: verkopen of overnemen, via welke makelaar, hoe u de vraagprijs bepaalt, wie de lasten betaalt tot de verkoop en hoe u de opbrengst of een restschuld verdeelt. Geef een redelijke termijn om te reageren.
- Stel mediation voor. Een mediator kiest geen kant en helpt u allebei om tot afspraken te komen; hoe dat verloopt, leest u bij mediation bij scheiding. Het Juridisch Loket heeft een voorbeeldbrief waarmee u mediation aan uw ex kunt voorstellen.
- Komt u er ook zo niet uit, schakel dan een advocaat in.
Verkopen is niet de enige uitkomst. U kunt ook afspreken dat u voorlopig samen eigenaar blijft, bijvoorbeeld tot een vaste datum. De wet staat toe dat u het verdelen zo voor ten hoogste vijf jaar per keer uitstelt. Leg dan wel vast wie de lasten draagt en wat er gebeurt als een van u eerder wil verkopen.
Wat kan de rechter beslissen over het huis?
De rechter kan de verdeling van het huis zelf vaststellen. Hij kan bepalen dat het huis wordt verkocht en dat u de opbrengst verdeelt. Hij kan het huis ook aan een van u toedelen, die de ander dan diens deel van de overwaarde vergoedt, zo nodig in termijnen (artikel 3:185 BW). Hoe dat bedrag wordt berekend, leest u bij eigen woning: behoud of verkoop. De rechter weegt daarbij de belangen van u allebei af en zoekt een uitkomst die redelijk is.
Werkt uw ex na zo’n uitspraak nog steeds niet mee, dan hoeft dat de verkoop niet meer tegen te houden. De rechter kan bepalen dat zijn uitspraak de handtekening van uw ex vervangt, of iemand aanwijzen die namens uw ex tekent (artikel 3:300 BW). Het Juridisch Loket spreekt van vervangende toestemming.
Bent u getrouwd, dan kunt u de rechter vragen de verdeling mee te nemen in de echtscheidingsprocedure. Het kan ook later, in een aparte procedure. Voor een huis dat ongehuwd samenwonenden samen bezitten, gelden dezelfde regels over verdelen. U heeft voor zo’n procedure een advocaat nodig, en uw ex ook, dus u heeft allebei advocaatkosten.
Reken er niet op dat de rechter automatisch voor verkoop kiest. Wie in het huis woont, kan de rechter vragen het verdelen uit te stellen als zijn of haar belang bij uitstel aanmerkelijk groter is dan uw belang bij een snelle verdeling, voor ten hoogste drie jaar per keer (artikel 3:178 lid 3 BW). Met een procedure weet u dus zeker dat er een beslissing komt, maar niet welke.
Wie mag er in het huis wonen zolang het niet verkocht is?
Zolang u allebei eigenaar bent, mag u het huis allebei gebruiken, tenzij u iets anders afspreekt. Uw ex hoeft er dus niet uit omdat u wilt verkopen, en andersom geldt hetzelfde.
Tijdens de echtscheidingsprocedure kan de rechter met een voorlopige voorziening bepalen dat een van u het huis tijdelijk alleen mag gebruiken. De rechter kan ook bepalen dat de partner die er woont, er na de echtscheiding nog zes maanden mag blijven wonen, ook als het huis (mede) van de ander is. Wie blijft wonen, betaalt dan een redelijke vergoeding (artikel 1:165 BW).
Zijn er geen afspraken over het gebruik, dan kan de kantonrechter op verzoek een regeling treffen. Het Juridisch Loket wijst erop dat het redelijk kan zijn dat wie blijft wonen, een groter deel van de lasten betaalt. Leg zo’n afspraak vast, ook als u verwacht dat de verkoop maar een paar maanden duurt.
Wat kost het wachten u ondertussen?
Wachten houdt u vast aan de hypotheek, en wie vertrokken is terwijl de ander er blijft wonen, verliest na twee jaar de renteaftrek over zijn of haar deel. Zolang de hypotheek op uw beider naam staat, kan de bank van ieder van u het hele bedrag eisen, ook van wie er niet meer woont. Dat heet hoofdelijke aansprakelijkheid. Het geldt ook na een verdeling, tot de bank u daaruit ontslaat, en de bank trekt zich niets aan van wat u onderling afspreekt.
Bent u vertrokken en woont uw ex nog in het huis, dan mag u de rente over uw deel van de hypotheek blijven aftrekken zolang uw ex er woont, maar ten hoogste twee jaar na uw vertrek. Duurt het langer, dan vervalt die aftrek voor u.
Laat het daarom niet liggen, ook als het gesprek moeizaam is.
Een mediator kan helpen uitzoeken wat er achter de weigering van uw ex zit en welke oplossing voor u allebei werkt. Wilt u bespreken wat er in uw situatie mogelijk is, dan kunt u een afspraak inplannen.





